'ചെ'യുടെ സഹയാത്രികനും ഇവിടെ യാത്ര അവസാനിപ്പിക്കുന്നു. ആല്‍ബര്‍ട്ടോ ഗ്രനാഡോ, ചെയുടെ സഖാവ്. ചെയുടെ പേരിനോട് ചേര്‍ത്ത് വായിക്കുമ്പോള്‍ സഖാവെന്ന പദത്തിന്റെ പൂര്‍ണമായ അര്‍ത്ഥം തിരിച്ചറിയുന്നു.

മധ്യ ആഫ്രിക്കയിലെ ബോഷോങ്കോ വര്‍ഗ്ഗക്കാര്‍ക്കിടയിലെ വിശ്വാസം, ആരംഭത്തില്‍ ഇരുളും വെള്ളവും അവരുടെ ദൈവമായ ബുംബയും മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ എന്നാണ്. ഒരിയ്ക്കല്‍ സഹിയ്ക്കാനാവാത്ത വയറുവേദന കാരണം ബുംബ സൂര്യനെ ചര്‍ദ്ദിച്ചു. കുറച്ചു ജലം ആവിയാക്കി സൂര്യന്‍ കരയെ സൃഷ്ടിച്ചു. വീണ്ടും വേദന സഹിയ്ക്കാനാവാതെ ബുംബ ചന്ദ്രനെ ചര്‍ദ്ദിച്ചു, പിന്നെ നക്ഷത്രങ്ങളെ, പിന്നെ ജന്തുജാലങ്ങളെ... പുള്ളിപ്പുലി, മുതല, ആമ തുടങ്ങി... ഒടുവിലായി മനുഷ്യനെയും.

Arguably, the most famous of all exhortations for democracy ever made by man is Abraham Lincoln's Gettysburg Address of 1863: "... government of the people, by the people, for the people, shall not perish from the earth." Many take those three traits as the defining characteristics of representative democracy. I live in and follow news from India. Times are such that no matter how much ever I resist myself, I cannot stop short of redefining Indian government as a "government for the rich, of the rich, and now, by the rich."

"Uncle, how was your childhood?"
"Mine.. Well It was just like most of yours, but...."

"Uncle...what was the best thing you did when you were a child?"
"Well, I listened to a lot of stories, read a lot of stories..."

"Uncle, what is your hobby?"
"Hobby.. it is stories, reading stories and telling stories.."

"Uncle, don't you have any other ...?"
"Well, why should I have any other?"

.......

I was twelve when I was flashed in public for the first time. I was asking for some directions to a well mannered ‘uncle’ and while giving me directions, he lifted up his mundu and gave me my very first view of an erect penis. I remember looking at it, wondering what was wrong with it. As years passed, I would get more glimpses such perverse exhibitionism. Then the gropes began, from light touches to my posterior getting completely grabbed.

ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളുടെ ഇടതടവില്ലാതെ കുതിച്ചുയരുന്ന വിലക്കയറ്റത്തില്‍ ഇന്ത്യന്‍ ജനത എരിപിരി കൊള്ളുന്ന നേരം, ഭൂമിയുടെ മറ്റൊരു കോണില്‍, ദാവോസില്‍ നടന്ന വേള്‍ഡ് എക്കണോമിക്ക് ഫോറത്തില്‍, യു.പി.എ സര്‍ക്കാരിന്റെ പ്രതിനിധികള്‍ ഇന്ത്യന്‍ വളര്‍ച്ചയുടെ അത്ഭുത കഥകള്‍ അഭിമാനപൂര്‍വം വിവരിക്കുകയായിരുന്നു. ഇതിനിടെ, ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളുടെ വിലവര്‍ദ്ധനവിന്റെ കാരണം, ഇന്ത്യന്‍ ജനതയ്‌ക്ക് പൊതുവെ ഉണ്ടായ അഭിവൃദ്ധി മൂലമുള്ള അധിക-ഭക്ഷണ-ഉപഭോഗമാണ് എന്ന വിചിത്രമായ കണ്ടെത്തല്‍ നടത്തിയ പ്ലാനിങ്ങ് കമ്മീഷന്‍ ഡെപ്യൂട്ടി ചെയര്‍മാന്‍, മോണ്ടെക് സിങ്ങ് അലുവാലിയ നടത്തിയ നിരീക്ഷണം ശ്രദ്ധേയമായി.

ഒരു സര്‍ക്കാരിന്റെ ബജറ്റ് എന്ന് പറയുന്നത് ആ സര്‍ക്കാരിന്റെ പൊതു നയത്തെ മാത്രമല്ല പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നത്. അതാതു കാലത്തെ സാമ്പത്തിക അവസ്ഥയോടുള്ള സര്‍ക്കാരിന്റെ സക്രിയമായിട്ടുള്ള പ്രതികരണവുമാണ് ഓരോ ബജറ്റും. അതിലുമുപരി, ഡോ. തോമസ്‌ ഐസക്ക് അവതരിപ്പിച്ച "ബജറ്റ് 2011-12" 2006 ല്‍ അധികാരത്തില്‍ വന്ന എല്‍ ഡി എഫ് സര്‍ക്കാരിന്റെ അവസാന ബജറ്റ് കൂടിയായിരുന്നു.

കേരളത്തിലെ പൊതു വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്ത് സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഗുണപരമായ മാറ്റങ്ങളെ കുറിച്ച് ഒരു പ്രൈമറി സ്കൂള്‍ അധ്യാപകന്റെ നേര്‍സാക്ഷ്യമാണീ അനുഭവ കുറിപ്പ്. ചിന്താശേഷിയും വിവേകവുമുള്ള ഒരു തലമുറയെ വാര്‍ത്തെടുക്കുന്നതില്‍ പൊതു വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായം വഹിക്കുന്ന പങ്കു വ്യക്തമായി വരച്ചിടുന്ന നിരീക്ഷണങ്ങള്‍. പൊതു വിദ്യാഭ്യാസത്തെയും അറിവുനിര്‍മ്മാണത്തെയും ബോധന രീതികളെയും സംബന്ധിച്ച് സുനില്‍ പെഴുങ്കാട് എഴുതുന്ന ലേഖന പരമ്പരയില്‍ ആദ്യത്തേത്.

‘മാഷേ….ഞങ്ങളുടെ വീടിനടുത്തും കുന്നുകള്‍ നശിക്കുന്നുണ്ട്'